ПАРЧАМИ ДАВЛАТӢ – РАМЗИ ИСТИҚЛОЛИЯТ, ҲУВИЯТИ МИЛЛӢ ВА САРБАЛАНДИИ ТОҶИКИСТОН

217.jpg

Бахшида ба 24 ноябр – Рӯзи Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон

Дар таърихи давлатдории ҳар як миллат рамзҳое мавҷуданд, ки истиқлолият, ягонагӣ, арзишҳои маънавӣ ва ормонҳои таърихии мардумро таҷассум менамоянд. Дар миёни онҳо Парчами давлатӣ мақоми махсус дорад, зеро он на танҳо нишонаи расмии давлат, балки ифодагари соҳибихтиёрӣ, ваҳдати миллӣ ва пайванди наслҳои гузаштаву имрӯза ба ҳисоб меравад. Парчам дар худ таърих, фарҳанг, анъанаҳои давлатдорӣ ва орзуву умедҳои миллатро муттаҳид месозад. Барои мардуми Тоҷикистон Парчами давлатӣ яке аз муқаддасоти миллӣ буда, эҳтиром ба он ифодаи арҷгузорӣ ба истиқлолияти давлатӣ, сулҳу субот ва ояндаи Ватан мебошад.

Ҳамасола 24 ноябр дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Рӯзи Парчами давлатӣ таҷлил мегардад. Ин сана дар таърихи навини давлатдории тоҷикон аҳаммияти хосса дорад. Маҳз 24 ноябри соли 1992 дар Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Парчами давлатии Тоҷикистони соҳибистиқлол қабул гардид. Қабули он дар шароити мураккаби сиёсиву иҷтимоии солҳои аввали истиқлолият сурат гирифта, яке аз иқдомҳои муҳим дар ташаккули рамзҳои давлати миллӣ ба шумор мерафт. Парчами нав бояд соҳибихтиёрии ҷумҳурӣ, таърихи давлатдории тоҷикон ва ормонҳои мардумро барои бунёди ҷомеаи мустақил инъикос менамуд.

25 ноябри соли 1992, дар ҷараёни Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, ки он замон Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон буданд, бори аввал дар назди Парчами давлатии Тоҷикистони соҳибистиқлол сари таъзим фуруд оварда, савганд ёд намуданд, ки ин рӯйдод дар таърихи давлатдории навини тоҷикон ҷойгоҳи муҳим дорад.

Баъди ба даст овардани Истиқлолияти давлатӣ дар 9 сентябри соли 1991 Ҷумҳурии Тоҷикистон ба марҳалаи нави рушди таърихӣ ворид гардид. Дар баробари ташаккули ниҳодҳои давлатӣ ва таҳкими асосҳои ҳуқуқии давлатдорӣ, зарурати қабули рамзҳои давлатии ҷавобгӯ ба мақоми кишвари мустақил ба миён омад. Парчам яке аз муҳимтарин нишонаҳое гардид, ки Тоҷикистонро ҳамчун субъекти мустақили муносибатҳои байналмилалӣ муаррифӣ менамояд.

Бо Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 19 ноябри соли 2009, №563 ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рӯзҳои ид» илова ворид гардида, 24 ноябр ҳамчун Рӯзи Парчами Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар карда шуд. Аз ин рӯ, таҷлили ин сана на танҳо хусусияти фарҳангиву маънавӣ, балки асоси мушаххаси ҳуқуқӣ низ дорад. Дар соли 2026 аз қабули Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон 34 сол сипарӣ мегардад.

Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз се рахи уфуқии сурх, сафед ва сабз иборат буда, дар маркази рахи сафед тасвири тоҷи заррин ва ҳафт ситораи панҷгӯша ҷойгир шудааст. Мувофиқи тавсифи расмӣ, паҳнои рахҳои сурх ва сабз баробар буда, рахи сафед нисбат ба ҳар кадоми онҳо якуним баробар васеътар мебошад. Таносуби бар ва дарозии умумии Парчам 1:2 муқаррар гардидааст. Ин сохтори муайяни геометрӣ ба Парчам намуди мутаносиб ва шинохташаванда мебахшад.

Ҳар як ранги Парчами давлатӣ дорои мазмуни рамзӣ ва фарҳангӣ мебошад. Ранги сурх дар маънидоди маъмули миллӣ нишонаи ҷасорат, мубориза ва ҷоннисории мардум барои озодӣ ва истиқлолият ба ҳисоб меравад. Он ҳамчунин иродаи устувор ва омодагии миллатро барои ҳифзи давлатдорӣ таҷассум менамояд. Ранги сафед рамзи покӣ, сулҳ, орзуву умед, бахту саодат ва ниятҳои неки инсонӣ дониста мешавад. Ин ранг бо арзишҳои маънавии ҷомеа, аз ҷумла ростқавлӣ, ҳамдигарфаҳмӣ ва осоиштагӣ пайванд дорад. Ранги сабз бошад, ифодагари сарсабзӣ, зиндагӣ, шукуфоӣ, ободонӣ ва табиати зебои Тоҷикистон мебошад.

Яке аз унсурҳои асосии Парчами Тоҷикистон тасвири тоҷи заррин мебошад. Тоҷ ҳамчун нишонаи давлатдорӣ, соҳибихтиёрӣ ва пайванди таърихии миллати тоҷик бо суннатҳои давлатсозии ниёгон маънидод мегардад. Ҷойгиршавии он дар маркази Парчам аҳаммияти давлатдории мустақилро дар низоми арзишҳои миллӣ инъикос мекунад. Ҳафт ситораи заррин, ки дар болои тоҷ ба шакли нимдоира ҷой гирифтаанд, низ ба ҷаҳонбинии фарҳангии мардум робита доранд. Дар анъанаҳои фарҳангии тоҷикон адади ҳафт бо мафҳумҳои камолот, саодат ва низоми мукаммал пайванд дода мешавад. Аз ин рӯ, маҷмӯи тоҷ ва ҳафт ситораро метавон ифодагари пайванди давлатдорӣ, таърих ва арзишҳои маънавии миллат арзёбӣ намуд.

Аҳаммияти Парчами давлатӣ танҳо бо маънидоди таърихиву фарҳангии он маҳдуд намегардад. Он пеш аз ҳама рамзи ҳуқуқии соҳибихтиёрии давлат мебошад. Мувофиқи моддаи 3 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Парчам, Нишон ва Суруди Миллӣ рамзҳои давлатии Тоҷикистон мебошанд. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рамзҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» тартиби истифода, афрохтан ва ҷойгир намудани Парчами давлатиро муайян менамояд. Ҳамин асосҳои ҳуқуқӣ мавқеи Парчамро ҳамчун аломати расмии давлат таъмин мекунанд.

Дар муносибатҳои байналмилалӣ Парчам воситаи муҳими муаррифии кишвар мебошад. Ҳангоми баргузории мулоқотҳои байнидавлатӣ, анҷуманҳои байналмилалӣ, чорабиниҳои илмию фарҳангӣ ва мусобиқаҳои варзишӣ Парчами Тоҷикистон дар баробари парчамҳои давлатҳои дигар афрохта мешавад. Дар чунин ҳолатҳо он намояндаи рамзии давлат ва мардуми Тоҷикистон мебошад. Махсусан, ҳангоми иштирок ва пирӯзии варзишгарон дар мусобиқаҳои байналмилалӣ парафшон шудани Парчами миллӣ эҳсоси ифтихор ва ҳамбастагии шаҳрвандонро тақвият мебахшад.

Дар шароити ҷаҳонишавӣ, рушди босуръати технологияҳои иттилоотӣ ва густариши робитаҳои байналмилалӣ масъалаи ҳифзи ҳувияти миллӣ аҳаммияти бештар пайдо мекунад. Шинохти дурусти рамзҳои давлатӣ метавонад яке аз воситаҳои муҳими тарбияи шаҳрвандии насли наврас бошад. Дар муассисаҳои таҳсилоти умумӣ, донишгоҳҳо ва марказҳои илмӣ омӯзиши таърихи Парчам бояд бо шарҳи илмии пайдоиш, мазмуни фарҳангӣ, асосҳои ҳуқуқӣ ва аҳаммияти иҷтимоии он пайваст карда шавад.

Махсусан, барои ҷавонон муҳим аст, ки эҳтиром ба рамзҳои давлатиро на танҳо дар баргузории чорабиниҳои идона, балки дар фаъолияти ҳаррӯзаи худ зоҳир намоянд. Омӯзиши илм, аз худ намудани технологияҳои муосир, ҳифзи муҳити зист, иштироки фаъолона дар корҳои ҷамъиятӣ ва саҳм гузоштан дар рушди иқтисоди миллӣ аз шаклҳои амалии масъулияти шаҳрвандӣ мебошанд. Маҳз тавассути дониш, меҳнат ва фаъолияти созанда арзишҳое, ки Парчами давлатӣ ифода менамояд, мазмуни воқеӣ пайдо мекунанд.

Барои ҷомеаи илмӣ ва аҳли маориф Рӯзи Парчами давлатӣ ҳамчунин фурсатест, ки нақши илму маърифат дар рушди кишвар бори дигар мавриди таваҷҷуҳ қарор гирад. Пешрафти давлат дар соҳаҳои саноат, энергетика, технология, кишоварзӣ, ҳифзи захираҳои табиӣ ва омода намудани мутахассисони баландихтисос ба неруи зеҳнии ҷомеа вобастагии мустақим дорад. Аз ин рӯ, садоқат ба арзишҳои миллӣ бояд бо масъулиятшиносӣ, таҳқиқоти босифат, навоварӣ ва хизмат ба манфиатҳои ҷомеа ҳамоҳанг бошад.

Парчами давлатӣ ҳамчунин рамзи ваҳдат ва ҳамзистии осоиштаи сокинони кишвар мебошад. Тоҷикистон ватани ҳамаи шаҳрвандони он, новобаста аз мансубияти миллӣ ва забони модариашон, ба ҳисоб меравад. Аз ин ҷиҳат, Парчам рамзи умумиест, ки шаҳрвандонро дар атрофи арзишҳои конститутсионӣ, сулҳ, субот ва рушди устувор муттаҳид менамояд. Маҳз ҳамин хусусият ба он аҳаммияти фаротар аз як нишони расмӣ мебахшад.

Таҷлили Рӯзи Парчами давлатӣ имконият медиҳад, ки ҷомеа ба роҳи тайкардаи кишвар дар солҳои истиқлолият назар афканда, дастовардҳо, имкониятҳо ва вазифаҳои ояндаро бо эҳсоси масъулият арзёбӣ намояд. Дар баробари эҳтиром ба гузашта, таваҷҷуҳ ба оянда, рушди илм, таҳкими қонуният, баланд бардоштани сатҳи маърифат ва ҳифзи манфиатҳои миллӣ аҳаммияти махсус дорад.

30 августи соли 2011 бо ташаббуси Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, дар маркази шаҳри Душанбе Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо дарозии 60 метр ва паҳноии 30 метр дар пояи 165-метра бо тантана парафшон гардид, ки он замон ҳамчун баландтарин пояи парчам дар ҷаҳон ба Китоби рекордҳои Гиннес ворид шуда буд.

Ҳамин тариқ, Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон таҷассумгари истиқлолият, худшиносии миллӣ, таърихи давлатдорӣ ва ормонҳои созандаи мардум мебошад. Он на танҳо аз гузаштаи пурифтихори миллат ёдовар мешавад, балки ҳар як шаҳрвандро ба масъулият дар назди имрӯзу фардои Ватан ҳидоят мекунад. Рӯзи Парчами давлатӣ ҷашни ваҳдат, эҳтиром ба арзишҳои конститутсионӣ ва арҷгузорӣ ба соҳибихтиёрии Тоҷикистон аст.

Бигзор Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун рамзи сулҳу субот, иттиҳоду ягонагӣ ва сарбаландии миллат ҳамеша парафшон бошад! Рӯзи Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон муборак, ҳамватанони гиромӣ!

Исмоилова Марҳабо Садуллоевна, ходими калони илмии озмоишгоҳи «Ғанигардонии маъдан» -и Институти кимиёи ба номи В. И. Никитини Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон

reader loved this